Expositie in Zaandamse synagoge

Op 11 februari 2021 rondde het Zaandijkse communicatieadviesbureau De Geheime Dienst de vormgeving af van een expositie in de voormalige synagoge op de Gedempte Gracht in Zaandam. Door de monumentale, al eerder gerestaureerde bovenverdieping van het gebouw aan te kleden met foto’s, teksten en materialen is nu de geschiedenis van het gebedshuis veel zichtbaarder dan de afgelopen decennia. In de synagoge -nu nog in gebruik als belwinkel- worden verder een aantal oude foto’s getoond en aan de buitenzijde is een plaquette met aanvullende informatie bevestigd. Bovendien mocht ik een brochure schrijven over de geschiedenis van het gebouw en haar gebruikers sinds 1865. De brochure is gratis verkrijgbaar in de winkel en hier digitaal door te nemen.
Hieronder zowel de voorkant van dit drukwerk als een aantal foto’s, gemaakt door Monique Botschuijver (De Geheime Dienst).
Laten we hopen dat de tentoonstelling de eerste stap is op weg naar het in oude luister herstellen van deze sjoel.

Ad van Liempt en Rolf Baas: ‘Hier is het gebeurd’

In hun nieuwe boek, Hier is het gebeurd, staan Ad van Liempt en Rolf Baas stil bij vijftig historische plekken uit de Tweede Wereldoorlog. Een van die vijftig locaties is de Dam in Zaandam, waar zich op 25 februari 1941 -deze maand tachtig jaar geleden- honderden mensen verzamelden om te protesteren tegen de jodenvervolging. Op verzoek van Ad van Liempt leverde ik een foto voor zijn nieuwe publicatie. Wie het boek wil kopen of er meer over wil weten, kan onder meer terecht bij de uitgever. De betreffende Zaandamse foto van de werkonderbreking staat hieronder. Het is één van de slechts zes op 25 en 26 februari 1941 gemaakte stakingsfoto’s die wereldwijd bekend zijn. Daarvan komen er vier uit Zaandam.
Alle informatie over de Februaristaking in de Zaanstreek is overigens te vinden in dit samen met Sander Wegereef en Geke van de Kamp geschreven boekje.

De liquidatie van Willy Uitendaal (en tientallen anderen)

Vandaag in het Noordhollands Dagblad mijn artikel over de niet in elk opzicht geslaagde liquidatie van inbreker Willy Uitendaal, op Eerste Kerstdag 1944. Voor mannen zoals hij gold in de tweede oorlogshelft geen genade. Alle overige eliminaties door het Zaanse verzet, meer dan twintig, zijn terug te vinden in Korte metten.

Wally is terug!

De officiële onthulling moet nog plaatsvinden, maar wie door de Zaandamse Westzijde loopt, kan sinds medio november 2020 ter hoogte van nummer 42-44 deze in steen vastgelegde tekst lezen. ‘Als Wally binnenkwam was iedereen in vijf minuten gelukkig’, staat er. Het citaat is een eerbetoon aan de man die tussen 1940 en 1945 op dit adres woonde, Walraven van Hall. Het kostte wat tijd en een beetje moeite, maar mede dankzij de welwillende eigenaar van de nieuwbouw, de betrokken architect en de gemeente Zaanstad mag het resultaat er zijn. Dank! Nederlands belangrijkste verzetsstrijder (1906-1945) is terug op de plek waar hij thuis was.

Het boek en het vraaggesprek

Jan Hovers, directeur van het Zaans Museum, ging voor de camera met mij in gesprek over het boek én de tentoonstelling De Zaanstreek in oorlogstijd. Over bewogen persoonlijke verhalen en unieke fotovondsten. Het boek is verkrijgbaar in het Zaans Museum en de betere boekhandel. De tentoonstelling is tot 3 januari te zien. En het gesprek over beide hier

Podcast over de naoorlogse CPN

Voor Andere Tijden mochten voormalig CPN-wethouder Wim Nieuwenhuijse en ik van gedachten wisselen over het naoorlogse Zaanse communisme. Van verzetshelden naar staatsvijanden. Het resultaat van de uitwisseling is nu te beluisteren via een podcast.

Biografie Walraven van Hall herdrukt

Walraven van Hall - Erik Schaap De eerste druk was uitverkocht. De tweede sinds een paar weken ook. En dus werd het tijd voor een herdruk van Walraven van Hall, premier van het verzet (1906-1945). In paperbackvorm dit keer. Met wat aanvullende informatie. En enkele nieuwe foto’s. De biografie van Nederlandse belangrijkste verzetsstrijder is weer verkrijgbaar.

‘Fraai fotoboek’

Een aardige bespreking van De Zaanstreek in oorlogstijd in het Noordhollands Dagblad (23-4-2020). “Fraai fotoboek. Het vele fotomateriaal biedt een uitgebreid chronologisch overzicht van kleine en grote gebeurtenissen tijdens de oorlogsjaren, als een geschiedenisles in vogelvlucht.” Het is hier te bestellen.

Nieuw: ‘De Zaanstreek in oorlogstijd. 1940-1945 in foto’s’

Op 2 april 2020 verscheen De Zaanstreek in oorlogstijd. Dit 156 pagina’s tellende boek bevat bijna tweehonderd, veelal unieke foto’s waarop zowel de aanloop naar als het verloop van de Tweede Wereldoorlog valt te zien. Ze zijn gemaakt door professionals en amateurs. In opdracht van de NSB of heimelijk. Ze waren bedoeld voor de gelijkgeschakelde kranten of als herinnering aan een uniek tijdperk. Alle makers hadden hun eigen beweegredenen om te laten zien wat zich in de omgeving afspeelde. En van al die ‘vertegenwoordigers’ zijn in dit boek opnames afgedrukt. Ik heb vastgelegde gebeurtenissen gekoppeld aan data en plaatsen en ze van context voorzien. Het geheel biedt nieuw zicht op de Zaanstreek in de donkerste dagen van de twintigste eeuw.
De Zaanstreek in oorlogstijd is voor €24,95 verkrijgbaar via Stichting Uitgeverij Noord-Holland en uiteraard bij de boekhandel.